Snø på mars

DumDum Boys er ikkje berre eit rockeband; dei er rett og slett ei eiga musikalsk retning. Bandet starta opp i 1979 under namnet Wannskrækk, og var i byrjinga eit reinspikka punkband. I 1988 gav dei ut si fyrste plate som DumDum Boys: Blodig Alvor (NaNaNaNa). Alt året etter kom det store gjennombrotet med Splitter Pine-albumet, og i 1990 stod bandet for delar av filmmusikken til Ingvar Ambjørnsen-suksessen på kino, Døden på Oslo S. Pstereo-plata kom same året ut spekka med melodiøse rockelåtar perfekt tilpassa ei übersosial og heilag russetid. Spelemannprisane hagla.
..........

Og gruppa har verkeleg halde koken, for jamen er det ikkje DumDum Boys som fyrst dukkar opp i hovudet når eg tenkjer attende på livet i forsvaret òg. Ikkje for å snakke om konsertlivet undervegs i ein drøss med intense semester på Blindern. Og kven andre enn DumDum Boys blas hovudteltet nærast overende med ein villstyring av ein konsert under Ekstremsportveko på Voss i 2006? Kjartan og Prepple sin evigunge kreativitet er imponerande. Bandet har denne veka, nok ein gong, synt at dei har visjonar og ambisjonar. Dei held med nysingelen Snø på mars fram i eit drivande, litt rufsete, men aller mest melodiøst, lydbilete. Dette er lett fordøyeleg, gitartungt og haustsentimentalt på same tid. Eit herleg arrangement.
..........Medan Gravitasjon-plata frå 2006 var ei botnsolid rockeplate, peikar den nye singelen lenger attende, tykkjer eg. Songen låner stemning og uttrykk frå Pstereotida, og eg får assosiasjonar til godlåtar som Englefjes, Blind og Tusen etasjer høi.

Dette vert ein DumDum-klassikar som garantert vil gje massiv allsong på konsertar framover – og som skal pushe meg opp seige padlebakkar på turt sandpapirskiføre i Orradalen. Viss Snø på mars berre er litt representativ for den komande plata frå Aslak, Sola, Prepple og Kjartan, er det grunn til å skru opp forventningane. Brått var hanskerommet fylt opp med gamle DumDum-plater att. Hah, sjå opp for plateslepp i november - nedteljinga er i gang!

R.E.M i Bergen, tur/retur

Accelerate. Hastar frå kontoret om lag kl. 14. Rekk eg vere i Bergen i høveleg tid? Heimom for å hente varm jakke, just in case. Varierande meldingar, må vite. Overføre pengar frå felles sparekontor, òg just in case. Log on nettbank, log off. I bilen med brødskive i handa. Hjelpsam kone plasserer stor kaffiavtalekopp mellom setane. –Ah, nytrakta, den trengde eg, takker! –Arrgh, billett framleis på white-board-tavla i kjøkenet… –Hentar han, eg! Den hjelpsame inn att. –Hm, var det no noko meir, tru? –7 R.E.M-plater i hanskerommet skulle vel halde som reiselag?
---
Drive. Av garde. Ferja innanfor rekkevidde, så vidt. Vegarbeid? Flaks der; nett opna. Kaffistogg i fager heimbygd. Raskt vidare. Jepp, ledig plass i parkeringshus nr. 2 på Bryggen (etter å ha sirkla litt rundt). Teksting og avtalemekking. Endeleg klar for Koengen og R.E.M-konsert etter fin, hektisk køyretur.
---
You’re in the air. Endeleg innanfor, og ein herleg ro i skrotten. Kjekt å sjå vener og kjende. Bandet entrar scena. R.E.M auser snart av godbitar frå plater med meir enn tjuefem års mellomrom. Ei tett og tøff framføring, god klang i koringa, høg tenning hjå vokalisten – og eit kult videoshow på storskjerm innspelt undervegs. Låtar me ventar på kjem. What's the frequency, Kenneth? set punktum for ein rocka og kul fyrstedel. Nydelege Drive tek over – og eg tenkjer nesten at kvelden aldri må ta slutt. Ein bit seg i tunga for å vere viss på at det er nett no dette skjer. I’m here now! Ignoreland, Hollow man, The great beyond, Imitation of life – og før bandet dreg i gang Electrolite, låten med den særskilt gode og eh, dansbare rytmen, forlangar vokalist Michael Stipe lysande mobiltelefonar i vèret! Seinare The one I love, I’ve been high og Let me in. Vakkert og tøft om einannan. Koengen eignar seg verkeleg som konsertarena!
---
Leave. Før R.E.M forlet scena og Bergen for denne gong, er det tid for extras. Supernatural Superserious frå siste plata og the forever classic Losing My Religion kjem etter oppskrifta. Det vert nesten ratt for mykje når Mike Mills on piano toppar ein herleg kveld i bergensk haustsol med Beatles-inspirerte At my most beautiful frå 1998. Hadde ikkje trudd han skulle kome der under ekstranumra, neimen. Overraska og nøgd.
http://www.youtube.com/watch?v=IGpbsSQHluA
---
Departure. Fort å tenkje at dette godt kunne ha halde på ein halvtime til... Men ok; ut av transeliknande konsertrus. Hand-i-hand og tre på rekke mellom tjuetusen. Burger og triveleg, engasjert!, gjennomgang av låtar & lyd. Samanlikning med setlista frå Oslo-konserten kvelden før. Flaks at Up-plata var blant dei i hanskerommet, for då vert det gjenhøyr med Beatles-inspirert ballade og mange andre i sein biltur heimover. Sovestogg i heimbygda? Nei, vaken og high on life no. Køyrer like godt heim, eg. Då vinn eg heil arbeidsdag i morgon òg, må vite.
---
I don't sleep, I dream. Fjorten timar etter at eg forlot kontoret er det tid for soving. Om me har tilgang til kulturtilbod? Me som bur i Sogn? Alt me vil. No problem!

Lascia ch'io Pianga

Georg Friedrich Händel (1685-1759) var fødd i Halle, Sachsen-Anhalt i det som då var det tysk-romerske rike (843–1806), og han byrja med musikk allereie som barn. Far hans var imot at han skulle satse på musikken som leveveg, og ville at han skulle skaffe seg ei skikkeleg utdanning i staden. Historia fortel at då ein tysk hertug høyrde Händel spele orgel som niåring, tilrådde han faren å la unge Georg Friedrich satse på ei karriere innanfor musikken. Faren lytta – og gav etter. Som tolvåring vart han tilsett som organist i kyrkja i Halle. Han var då godt i sving med både komposisjonar og fiolinspel. I 1710 flytta han til London, og frå 1719 var han musikksjef for den då nyleg grunnlagde Royal Academy of Music. Händel vert rekna som ein av barokktidas fremste komponistar, og han skreiv over 40 operaer og heile 23 oratorier.

Så er det fengande å lese og høyre om korleis den genierklærde arbeidde. Då han skreiv den kjende passasjen i operaen 'Rinaldo' som heiter 'Lascia ch'io Pianga', såg han føre seg ei enkel, men dramatisk, historie. Kort fortalt handlar dette om ein hertug i eit slott, oppe på haugen utanfor landsbyen, som vert så forelska i ei vakker, men svært fattig byjente. Han har sett ho fleire gonger i landsbyen, og forkledd som munk har han smugkikka på ho nedi gatene. –Hm, tenkjer han, korleis skal eg vinne ho, tru? Han tenkjer seg om, og rådfører seg med sine næraste. –Jau, jamen trur eg at eg skal kidnappe ho, og setje ho i fangekjellaren min. For før eller sidan, så lenge eg er den som gjev ho mat og eh, omsorg, skal du beint sjå at ho byrjar like meg. Og så gjer han nett det.

Men sjølvsagt er den fattige byjenta så glad i han bondesonen som skal overta eit lite småbruk utanfor byen. Ho tenkjer slik på han at ho berre av sakn og lengt held på å daue der nedi fangekjellaren. Ho nektar å ete, og ho gret kvar einaste natt. Og sjølvsagt er ’Lascia ch’io Pianga’ hennar såre song. Songen kan høyrast gjennom gittervindauget oppe på veggen. Ho syng han medan ho sit i måneskinet som strekkjer seg heilt inn i hennar vesle hjørne i kjellaren:

Lascia ch'io pianga la dura sorte (let me weep over my cruel fate), E che sospiri la libertà (and that I long for freedom)! E che sospiri, e che sospiri la libertà (and that I long, and that I long for freedom)! Lascia ch'io pianga la dura sorte (let me weep over my cruel fate), E che sospiri la libertà (and that I long for freedom)!

Og Sarah Brightman sin YouTube-versjon er så mjuk og dramatisk, og ho får fram lidinga og lidenskapen som eg ser føre meg fattigjenta strir med. Høyr han her!

Etter denne historia, på kva fest som helst, vert det diskusjonar i det vide og breie om kven som er flinkast til å formidle dette stykket: Sarah Brightman eller Kiri Te Kanawa. Då me for nokre år sidan vitja grava til Händel i Westminster Abbey i London, bestemte me oss for å oppsøkje operaen i Milano for å høyre ’Rinaldo’ (1711) ein gong sjansen byr seg. Til dess får me feire æh, kniplingbryllaupsdag fyrste juli med å høyre på Sarah sin vene song.

QUIZ: 1) Kor lenge har ein vore gift når ein rundar kniplingbryllaupsdag? 2) Skal ein kjenne seg gamal når ein har nådd eit slikt tal år som rette ektefolk, hæ? To be continued...

Festivalsommar

–Då eg las ein kommentar frå Sigrid Hvidsten i Dagbladet førre dagen slo det meg jamen at eg tenkte nett som ho i januar. Norsk musikk vert fort tema i møte med gamal studiekamerat under Balejazz i Balestrand ei tidleg maihelg. Han held fram: –Då såg det nemleg ut til å bli ein storslagen norsk musikkvår. På listene over komande utgjevingar kunne me lese, og byrje gle oss til, solide og storseljande norske kvalitetsartistar. Det skulle starte med eit kommersielt storeslem med Madrugada si sorginnhylla nyplate som berre heiter ’Madrugada’ og halde fram med mjuke Ane Brun og hennar ’Changing of the seasons’. –Ja, og så var eg vel litt nyfiken på vemodige Elvira Nikolaisen si oppfylgjarplate til suksessdebuten ’Quiet exit’, vedgår han vidare. –Døh, ikkje gløym eitt av mine store favorittband då, Kaizers Orchestra og plata ’Maskineri’, ho vart varsla før jul. Forresten ho eg høyrer mest på for tida, supplerer eg.

–I tillegg vart det ein liten hype rundt debutanten Ingrid Olava og hennar ’Juliets Wishes’. Og gjort eit nummer av at veteranen Thom Hell skulle kome med ’God If I Saw Her Now’. –Utpå våren var det endå til varsla at Espen Lind skulle røre på seg. Kompisen har pinadø koll på norsk musikk, tenkjer eg, medan eg såvidt heng med. –Me låg liksom så jækla godt an, sler han fast, men kva hende eigenleg etterpå? Kvifor slik ein mangel på eh, temperatur? Norsk musikk står jo knallsterkt, og me er mange som fylgjer med her.

Om me ser vekk frå Madrugada og den massive hiten ’Look Away, Lucifer’, ser eg i grunnen at det kan synast som dei norske artistane har vore litt anonyme. Både på salslistene og på radiokanalane. Etter runden med lanseringsintervju, innpass på ’Senkveld’ og huogheiogstorståhei har artistane ratt forsvunne frå offentlegheita. Viraken og merksemda har uteblitt, og det saknar eg beint.

Gode avismeldingar og fine kritikkar til trass (og eg merka meg sjølvsagt at Ane Brun vart tilgodesett med terningkast seks (!) i Dagbladet) kan det synast som dei norske platene er heilt overskugga av internasjonale artistar. Både nye og gamle. Rett nok kan me skulde på pressa som skal dekke musikk-Noreg, og på dårlege prioriteringar hjå dei som set opp speleplanen (heiter det forresten det?) i norske radiostasjonar, men lell... Eller er det rett og slett slik at hitane har mangla? Kvar er det blitt av låtane me rett og slett ikkje kjem utanom? Songane me ikkje greier å frigjere oss frå når me har høyrt dei nokre gonger (som nett når platene er sleppte)?

Døme dei sist åra? Hard to stay awake, Morten Abel, Lift me, Madrugada/Ane Brun, Floden (koffor, koffor, koffor, du veit), Bjørn Eidsvåg/Elvira Nikolaisen, Ompa til du dør/Di grind/Maestro, Kaizers Orchestra og ikkje minst Grisen står og hyler frå luringen Odd Nordstoga.

Av dei norske artistane som gjer det bra nett no, er kan hende Kurt Nilsens Lost Highway og Maria Haukaas Storengs Hold on, be strong dei mest spelte. Rett nok rir dei på ei Willie Nelson-/Melodi Grand Prix-bylgje, men greitt nok. Og så trur eg faktisk Morten Harket-plata ’Letter from Egypt’ er bra på øyret (singelen Movies er iallfall finfin).

–Trøysta får vere at norske artistar er mest etterspurde i den norske festivalsommaren. Jim Stärk og The National Bank med Thomas Dybdahl i spissen sat som skot på Balejazzen, og festivalsommaren trur eg faktisk den norske musikken vinn. Me er samde der. Me har billettar til Bruce på Valle Hovin, javel, og REM på Koengen, men jamen skal me oppsøkje Dum Dum Boys, Kaizers Orchestra – og sognebaserte The Generous Days, for den del – på ein festival nær deg dei næraste vekene og månadane. God festivalsommar, då!