Treningshelga

I helga hadde eg planar om å jobbe. Dagane var rydda. Ambisjonen var lange, samanhengande arbeidsøkter. Både faglege og administrative oppgåver har lide under eit aldri så lite arbeidspress så langt denne hausten, og m.a. ein rapport (som hadde leveringsfrist førre veke!) skulle finpussast. Alt låg til rette: Halve huslyden fór på hytta, ein representant hadde fotballtreningshelg i regionhovudstaden – og eg altså; i fullt skrivemodus heime. Planen var vasstett, oppgåvene nøye gjennomtenkte og alt fredagskvelden, rett nok zappande mellom Skavlans comeback på NRK1 og Senkveld på Tv2, var pc-en på plass på fanget. Ei real arbeidshelg var i gang, og no var det Bokbindaren sin fredagsdiett med kaffi, Smash og Sørlandschips som gjaldt. Så kom laurdagsmorgonen.

Alt då eg bråvakna av den betre halvdelen si biletmelding frå morgontreningstur til kjend fjelltopp i Dovrefjella, ante eg uråd. At 3,2 megapixel på ein 3x4 cm. mobilskjerm kan formidle så mykje storstilt norsk natur, er nesten ikkje til å tru. Betre vart det sjølvsagt ikkje då eg trekte til sides gardinene på soverommet og glytta ut. Der formeleg slo ein av dei mest fantastiske haustlaurdagane eg nokon gong har sett imot meg. Eh, skrivehelg i loftsstova? Inne? Med haustklår luft ute og utsikt mot Fresvikbreen badande i sol ut glaset? Gode råd var brått dyre. Plan B, C og D var alt utarbeidde før eg hadde tusla opp trappa og inn på badet.

..........Helga vart sjølvsagt tilbrakt med terreng– og fjellsko. Og med pc-en på fanget innimellom. Kjeringafjell var fyrste post laurdag. 1t. og 35 min. frå Kleppahytta til fremste varden er meir enn godkjent. 3t. tur/retur er faktisk pers, må eg vedgå. Merka tidleg at eg hadde bak meg ei særs roleg treningsveke (jf. fokuset på nemnde rapport), og ved passering Fagereggi skjønte eg at moglegheita var til stades for å perse til topps. Sundag vart det roleg langkøyring ilag med Husbyggjaren. Kvålen–Hottadalen–Lusaskard–Skagasete–Kvålen er ein fin rundtur, og han vart gjort unna på om lag 2t. 40 min.

Særleg stien ned att frå Lusaskard er verkeleg kjekk å springe, sjølv om han no er blaut og gjørmete mange stader. Her har eg forresten ofte tenkt at det er mogleg å rigge til eit nærast optimalt motbakkeløp: Start ved grinda på Kvålen og målgang ved varden. Samla stigning i motbakkeløpet Lusaskard Opp vil vere på over 800 m. Juni 2010? 

Så til dei som trur eg sleit med rapportskriving, tolking av innsamla datamateriale og opptak frå kvalitative intervju med informantar i dansk vindkraftbransje heile helga, har eg hermed røpa meg. Helgas einaste gjeremål som i etterkant står i fare for å hamne i kategorien 'bortkasta tid', var oppgjeret mellom Sogndal og Mjøndalen på Fosshaugane Campus. Pføy!

Valkampen - ein kommentar

Sist fredag var eg i Bergen. I bilen nedover E16, etter overnatting på Voss, lyttande til morgonsendinga frå NRK Hordaland, slo det meg at eg måtte leggje ein strategi for dagen. Eg veit nemleg at eg har ein lei tendens til å stogge litt for lenge, litt for høfleg og interessert, for å prate med politikarar på veljarsanking siste vekene før valet. Og no er dette feil bruk av tida, for eg har jo bestemt meg, har eg ikkje? Nyhenda på lokalradioen vitna om ein intensiv valkamp i Bergen, så... Etter møtet med gode samarbeidspartar på universitetet, var det tid for rusle- og handlerunde. Veret var lyst og fint, og det var rett og slett ein herleg fredagsstemning i byn. Strategien var klar. Nyfiken på å gå ein runde rundt valkampteltet midt på Torgallmenningen, ja visst, men ikkje klar for å stogge. Ikkje lenge, i alle fall.
..........Politikarar i valkampmodus ynskjer helst å prate om saker som mobiliserer mange veljarar og om tema dei har gode kunnskapar om. Dei mest drivne politikarane opnar gjerne med å spørje kvar ein bur, kva yrke ein har og slikt, slik at dei kan gå laus på den delen av partiprogrammet dei trur interesserer oss. Nokre legg jamvel til grunn eigne målingar som syner kva veljarane generelt er mest opptekne av, og legg inn støyten der. -Så, kva saker avgjer valet ditt i år, tru? Senterpartiet sin ambassadør på Torgallmenningen spør. -Tja, eg legg i grunnen vekt på heilskap og politisk ideologi, og så er eg jo oppteken av kva for parti som har vyer på vegne av både bygd og by, inviterer eg. Eg vert raskt forsikra om at den raudgrøne regjeringa vil halde fram med å bygge samfunnet nede frå. Dei vil ha levande distrikt og bygder og trygge lokalsamfunn prega av samhald, samvirke og jamstilling mellom ulike grupper. Og så vil dei ha ei betre samferdsle akkurat der eg bur; vegar og kollektivtilbod. -Me har jo Liv Signe, veit du! Eg veit.
..........Etter å ha gjort greie for kva eg jobbar med, får eg frå Venstre vite at kunnskapsutvikling på energiområdet er heilt avgjerande. -Kloden skal forvaltast for etterkomarane våre, langsiktige omsyn til naturgrunnlag og miljø må difor vere overordna andre og meir kortsiktige omsyn. -Utviklinga skal vere berekraftig slik at me dekkar dagens behov utan å øydeleggje framtidige generasjonar sine moglegheiter til å få sine behov dekte, kjem det like etter frå Ap sin mann på standen. -Jens er ekstreeemt oppteken av dette!
..........Eg let det liksom stå til då eg mottek faldaren frå SV: -No, korleis løyser regjeringa spørsmålet om europatilknytinga, då, med Jens, Kristin og Liv Signe grunnleggjande usamde? -Varig fred mellom folkeslag og nasjonar byggjer på gjensidig respekt og toleranse, får eg vite, -og vår nasjonale sjølvråderett er eit godt grunnlag for aktivt internasjonalt engasjement, held dama fram. Ei vidare utbygging av det internasjonale samarbeidet må tuftast på sosial utjamning og respekt for kvar einskild nasjon sin kultur og eigenart. Ho forsikrar at dei tre partia går til val på at Noreg ikkje skal sende EU-søknad den komande fireårsbolken.
..........Ein halvtimes valkamp i byn var kjekt å ta med seg, men påfylgjande kafébesøk med kjendsfolk var kjekkare. Lang biltur heim venta, med passasjersetet fullt av cd-plater. -Norske politikarar er i høg grad mediestyrte, uttalte Tore Slaatta, professor i medievitskap ved Universitetet i Oslo til avisa Ny tid (28.08.09). Han viste til at det er stor grad av konsensus i norsk politikk, og at det difor er vanskeleg for partia å trekkje opp dei store debattane med tydelege skiljeliner. I valkampen 'innfrir' partia valløfte på løpande band: Grøne sertifikat, varm skulemat, gul midtstripe på riksvegane. Alle får… I tillegg let nokon seg truleg påverke av lågmålstema som ikkje høyrer heime i politikken: Då Erna sin utsjånad vart eit tema i den offentlege debatten, nådde galskapen eit nytt høgdepunkt. Ikkje bra.
..........Eg meiner i alle høve det er ein føremon om folk flest bestemmer seg ved å fylgje den politiske debatten over tid - og ikkje (berre) let seg overtyde av veltalande og rundkanta partiambassadørar på Torgallmenningen ein vakker fredagsettermiddag. Valkamp er likevel spanande, og ikkje minst tv-sendingane valnatta er noko eg alltid ser fram til - sjølv om eg merkar at det røyner litt på no. Og korleis vert forresten valnatta dersom Framstegspartiet ikkje snublar i innspurten? Og Sogn og Fjordane vert eit endå større Frp-fylke? Om ikkje anna, så får eg nytte alle høve til å oppmode om Frp-boikott, slær det meg. For eg trur ikkje at store skattekutt fører til betre velferdsordningar, sentralisering til større effektivitet og rettferd eller privatisering til større og meir reell valfridom for innbyggjarar flest. Eg skrur opp lyden då eg passerer Voss att, og syng med på Odd Nordstoga sin fine pilegrimsong:

Dette er ein gamal veg
der fut og fant fór fram ein gong:
no ber vegen mine steg
og røysta mi ber fram ein song.

Barcelona

Augustmorgon. Sola gjer seg klar til å trengja gjennom den linne morgondisen. Skal ein sommarbleik nordmann trena her nede på denne tida av året, er det no eller aldri. Dei seine, mørke sommarkveldane er så varme etter dagar med blank sol, og skrotten er så heit etter både by- og strandliv, så trening freistar ikkje då. Den betre halvdelen er klar alt, ja nesten litt rastlaus etter å koma i gang. Sjølv skal eg berre finna minibykartet og bretta det slik at det ligg fint i neven på turen. Klare.

..........Treningsturen går føre seg med dei lettaste joggeskorne, den tynnaste trøya og den kortaste shortsen som er med. Fyrste etappe går frå hotellet, som ligg ved den langstrekte stranda eit stykke forbi Parc del Poble Nou, opp til Gaudikatedralen La Sagrada Familia.

..........

Knappe tjuefem minuttar seinare står me midt i den vesle parken på austsida av bygninga og knipsar mobiltelefonbilete. Så tidleg på morgonen er det særs få turistar her, og det er fint å stogga litt for verkeleg å studera arkitekturen. Kunsten. Historia. Fantastisk å studera han frå alle kantar i ro og mak i morgonljoset!

..........Neste mål er ein snart 900 år gamal katedral; Katedralen ved havet. Me byrjar bli kjende i byen etter fleire slike morgonturar, men må finlesa kartet for å finna den litt meir smålåtne kyrkja. Nyfikne joggar me nedover gjennom Arc de Triomf, triumfbogen, til Parc de la Ciutadella. Forbi Museo Picasso. Brått ser me skiltet på veggen som fortel at me står på baksida av Església de Santa Maria del Mar. Kartet har losa oss inn i stadig trongare gater, og eg tvilte ei kort stund på om me faktisk var på rett veg... Men her er han altså.

..........Fort å bli heilfrelst på akkurat denne bygninga etter å ha lese romanen 'Havets katedral' av Ildefonso Falcones. Handlinga gjev eit levande bilete av Barcelona si stordomstid som livleg sjøfartsby prega av store sosiale skilnader og kampen om materiell rikdom. Ei gripande historie om ukueleg fridomstrong. Og sjølvsagt grenselaus kjærleik. I dag er Barcelona hovudstaden i regionen Catalonia. Byen har om lag 1,6 millionar innbyggarar, medan Stor-Barcelona til saman har over 5 millionar. Dette utgjer rundt 70 % av Catalonia si befolkning.

..........Dørene er opne, og berre nokre få personar er inne i den svale katedralen så tidleg. Mange raude ljos er tende. Lukta av smelta stearin forsterkar den høgtidlege stemninga, og det er heilt stilt der me treningssveitte ruslar ein rundtur inne i katedralen. Tida står på eit vis stille i slike stunder. Det er her og no som gjeld. Intervalldrag i Henjadalen, turar til Raudmålsgrinda, birkebeinargjengen og motbakkeløparar, ja norsk valkamp og heile pakka for den del, kjennest utruleg fjernt.

..........Ein annleis treningsrunde vert avslutta med tjue nye minuttar roleg jogging på strandpromenaden attende til hotellet. Byen har vakna. Og sola er for lengst heilt gjennom.

Buff Fanaråken Opp 2009

..........

Fanaråkhytta 08.08.2009. Fire slitne Syril-karar endeleg på toppen: ein bergensar og ein nordfjording flankert av to blide vossingar. Alle tungt sponsa av Powerade.

..........
Motbakkeløp. Berre ordet skulle i utgangspunktet gjere at ein held seg langt borte. Men trass nerver i høgspenn, steile motbakkar og eit beinhardt felt, vart dette i grunnen ei ny og interessant erfaring. Buff Fanaråken Opp gjekk føre seg på laurdag, og om lag 400 løparar stilte i konkurranseklassane. Fanaråkhytta (2068 moh.) er den høgastliggjande turisthytta i Nord-Europa og eit særs populært turmål. I helga var altså den vakre turstien frå Turtagrø (884 moh.) til toppen av Fanaråken arena for den største folkefesten så høgt til fjells i Noreg i år. Så langt.
..........Løypa er krevjande saker. 700 meter på asfalt i dei fyrste stigningane opp frå Turtagrø Hotell vert etterfulgt av om lag 3,5 km. på grusveg inn Helgedalen. Deretter startar motbakkane opp mot toppen. Restaureringa av den historiske stien frå Helgedalen opp til Fanaråkhytta er utførd av sherpaene Dawa og Taphen frå Nepal. Dei er ekspertar på å byggje stiar med berre hendene. Resultatet er store utbetringar særleg på fyrste delen av stien i Steindalen.
...........Me var sånn nokonlunde samla rundt fyrste drikkestoggen inst i Helgedalen, alle fire. Med Torunn, merkesetjaren, ikkje langt bak. Derifrå og opp handla turen for min del om å finne ryggar med passeleg fart. Finne einkvan å hengje seg på, få kontroll på farten og forsere når sjansen baud seg. No fekk liksom kvar og ein tenkje på seg sjølv. Ei blanding av skigang og freistnadar på springing i dei lettare partia oppover enda til slutt i eit realt spurtoppgjer - rett nok godt i overkant av 20 minuttar etter at dei to kenyanarane Richard Bartale og Henry Kiplagat passerte målseglet...

..........Turen nedatt handla om å diskutere treningsprinsipp og -metodar for oss som (berre) kjem oss ut på treningstur 3 gonger i veka. Det vart òg mykje snakk om motbakkeløpet Skåla Rett Opp som går føre seg i Loen neste helg. God tur til dei som stiller til start der!

Birken 2010 - talar me om trippelen?

–No, stiller du på Birkebeinarløpet 19. september? Spørsmålet kjem frå lokal birkebeinar av det meir rutinerte slaget. –Hei, kjekt å sjå deg òg, prøver eg meg, men eg skjønar fort at eg ikkje slepp unna. –Nei, det får jamen halde at eg stiller opp att på rennet. 20. mars neste år, er det ikkje då? –Jau, og det er vel og bra det. Men du; skal me ikkje prøve oss på trippelen i 2010? Både rennet, rittet og løpet, meiner eg? –Høyrest lovleg ambisiøst ut, men eg høyrer at fleire i Birkebeinar- og longsyklarlauget på Systrondi siktar seg inn på heile greia neste år. Så det er vel kan hende ikkje veg utanom...
..........Praten fann stad i Saften ein dag tidleg i juli. Det var i grunnen fyrste gongen Birken 2010 har vore tema på bui. Utan at nokon av oss forplikta seg meir enn høgst naudsynt for det nye året, tok praten heldigvis ei ny og meir behageleg retning. –Høyrer forresten at Hilde Gjermundshaug Pedersen har runda 45, og at ho seier til langrenn.com at nok er nok når det gjeld konkurransar. –Eg er rett og slett dritlei startnummer, er den ærlege meldinga hennar.
..........Og jamen er det ein milestolpe at ho no legg opp. Langrennsjenta frå Nybygda debuterte i verdscupen alt vinteren 1984. Det er året då tikronesetlane vart erstatta av myntar, Preben Elkjær og Danmark tok bronse i fotball-EM i Frankrike, Ghostbusters og Ronja Røvardotter var to viktige kinoopplevingar, Eirik Kvalfoss - den store - tok gull, sylv og bronse i Sarajevo-OL, Lars Saabye Christensen gav ut Beatles, Åge Aleksandersen fekk Spelemannsprisen for Levva livet-plata, John McEnroe slo Jimmy Connors i Wimbledon-finalen, Per Egil Ahlsen vann cupfinalen saman med Fredrikstad og Alphaville herja hitlistene (og 2x40W-stereoanlegget i stova!) med Forever young, Summer in Berlin og Sounds like a melody. Eit stort år, med andre ord.
..........Det er berre ei ørlita hake ved at ho skal gje seg, tenkjer eg; ho går nemleg framleis utruleg fort på ski! Seinast i år vann ho Birken på ei uforskamma sterk tid, og på rulleski er det framleis ingen på landslaget som hamlar opp med henne. Når ho no likevel vel å setje strek for ei flott langrennskarriere, får me berre ta med oss hennar gode råd til alle skiløparar som no legg planane fram mot nettopp Birken 2010: Ho meiner nemleg at det ikkje er særleg lurt å gå på seg hjarteinfarkt i skiløypa (noko me finn det rett å slutte oss til), og ho rår oss til å vere nøye med å differensiere treninga vår. Langturar skal vere skikkeleg rolege og berre intervalløktene skikkeleg harde. Og; me skal halde meir på med det fyrste enn det siste dersom me vil prestere bra i Birken. –Ei fin birkenøkt kan vere å utvide ein totimars løpetur til ei lengre økt som òg inneheld både sykling og rulleski, seier ho til langrenn.com. –Det gjev god aerob trening og er meir skånsamt for kroppen, held ho fram, –og hugs: hald tempoet nede i langøktene!
..........–Men er det no verkeleg slutt, tru? Ein tredje birkebeinar har kome til. –Kristen Skjeldal sprang sist helg inn til ein knallsterk andreplass i motbakkeløpet Kvasshovden opp i Ulvik. Dei greier jo ikkje slutte å konkurrere! Og eg har lese at det overhovudet ikkje såg ut som fysikken var falma sidan han la skia på hylla, der han gav landslagsløpar Martin Johnsrud Sundby stryk i liene opp frå ein spegelblank Hardangerfjord. –Eg har så stor glede av å springe, uttalte han nyleg til langrennsveven, –og så trur eg at eg framleis flyt på gamal trening... På spørsmålet om han vert å sjå på startstreken i eitt eller fleire skirenn til vinteren, vart bulkenløperen tydelegvis både stotrande og usikker: –Nåja, hm, nja, tja, jaudåkanskje, neivent, egtrurvelikkjedetakkurat, nja, me får no sjå.
..........Ja, me ventar og ser. Mitt tips er at både Hilde GP og Kristen vert å sjå ved sekkevekta i startområdet på Rena 20. mars neste år. Meir uvisst er det vel korleis alt dette preiket om trippelen 2010 endar...

Dana Cup no.1

Syril G93-94 var mellom dei åtte laga som tok seg til kvartfinalen i A-sluttspelet i klasse G16. Dei to siste norske laga rauk ut i denne runden. Men laget deppa slett ikkje av den grunn; for dette var ein sportsleg opptur. Og me visste jo at motstandarane i sluttspelet ville bli råsterke! I semifinalane var det berre svenske Nästas SK frå Gøteborg og tyske STD Bremerhaven att frå Europa. I finalen slo Club Morumbi frå Mexico AD Cantolao frå Peru 2-0.

Midtvegs i andreomgangen i kvartfinalen la me om til eit ikkje tidlegare utprøvd 3-3-4-system for å få utlikninga me trengde mot Nästas SK. Ballen gjekk rett utanfor stolpen, like over tverrliggjaren og i nevane på ein langstrekt svensk målmann – men altså ikkje inn. Ikkje pokker! Etter ei ny solid turnering frå Syril IL sitt G16-lag, med halve laget frå 15-årsklassen, måtte me difor innsjå at laget var ute då domaren blas av kampen. Sjølv i ei jamn og tett gruppe med to norske, eit dansk og eit svensk lag, gjekk me gjennom dei innleiande rundane utan tap. Som puljevinnarar møtte me gruppetoar frå ei av dei andre gruppene; Trygg/Lade frå Trondheim i åttandedelsfinalen. Grei skuring. Så skulle det altså syne seg at svenskane vart eit nummer for store i kvarten.

..........Me var nok litt prega av turneringsnerver då domaren bles i gang fyrste kampen. Det tok såleis litt tid før me kom i gang med angrepsspelet me er kjende for. Turneringa har likevel gjeve trenarane svar på fleire spørsmål før haustsesongen tek til i fyrstedivisjon. Midtbana vår er godt organisert. Kristian S., Aslak og Eivind fordeler mange smarte pasningar på Marius og Benjamin og alternativt på Helge og Jaran ute på venstrekanten. Keeper Øystein kom særs godt frå Dana Cup. Særleg då svenskane hadde sin beste periode midtvegs i andreomgangen i kvarten, var feltarbeidaren Øystein god å ha. Kapteinen sjølv, Per Eirik, og Lars i midtforsvaret plukka det som kom i midten og i lufta, og Eirik og Jørgen takla skjorta av hurtige kantspelarar. Laget stod fram som defensivt godt organisert og midtbana fekk etterkvart fritt spelerom og dominerte med kreativt og variert angrepsspel. Olav tok godt vare på sjansane han fekk på høgrekanten, og slo gjennom fleire presise pasningar på førstetouch; til Anders, Kristian T. og Helge. Også Kim Andre sine innhopp på venstrebacken var solide. Bra! –Det er svært viktig å ha ein brei stall der fleire kan trø til når det røyner på utover i slike turneringar, konkluderte Per Eirik på ferja heim.

..........Handleturar i feriemodus i rolege gågater i Fredrikshamn, flotte treningsøkter på dansk gras mellom kampane, spelarmøte kvar kveld, sosiale stunder med laget, sysken og foreldre, bading og blogging heim til nyfikne sogningar undervegs. O-løparen hadde endåtil med seg kart frå eit nordisk orienteringsløp tidleg på 90-talet, og tok såleis med seg treningssvoltne foreldre på langtur gjennom danske skogar. Supert!

Supernaiv sommarhelsing

Det er ikkje alltid verda snur seg til slik me helst vil. I mylderet av situasjonar og relasjonar som me er innom i løpet av eit år, eller eit liv, for den del, må det vel nesten vere slik. Det skulle teke seg ut om ein kunne leggje seg kvar einaste kveld og tenkje med seg sjølv: –Nok ein dag med full kontroll. Eg formulerte meg jo akkurat slik eg no i ettertid ser var rett. Eg gav berre fin respons og kloke innspel til ting som vart meg fortalt. Jamen gjorde eg rett i dag òg.
..........Nei, slik er det sjølvsagt ikkje, og slik kan ein ikkje vente at det skal vere heller. Likevel plagar det meg slik når relasjonar ikkje er, kva skal eg seie, i orden. Eller avklara. –Hm, det ligg liksom eitkvart i lufta mellom oss og dei, kan eg tenkje. Ja, mellom meg og han. Eller meg og ho. Korleis uttrykte eg meg eigenleg siste gongen me snakka saman? Og korleis skal eg tolke kroppsspråket hennar i det eg gjekk hin dagen? Tok eg altfor lett på det heile når han eigenleg ville fortelje meg om noko som han verkeleg grublar på? Lo eg det berre bort fordi eg har meir enn nok å grunne på sjølv? Og så var det den tekstmeldinga, då; korleis skal eg tolke ho? Ikkje for å snakke om den e-posten eg sende frå meg seint i går kveld; han kan vel mistydast så det held, kan han ikkje? Tek mottakaren han opp i beste meining, tru? Og kva meinte ho eigenleg med den musikklenkja ho sende meg? Skal teksten lesast bokstavleg, eller var dette berre ein flott song frå 90-talet – send på impuls?
..........Slik går me gjerne og kvernar over tusen situasjonar og relasjonar som er viktige for oss. Eller over den eine relasjonen som akkurat her og no, eller der og då, ser ut til å vere sett litt på prøve. For det er vel kan hende akkurat det dette handlar om; me vil så gjerne at alt skal vere vel i dei relasjonane som verkeleg er viktige for oss?
..........Eg meiner ikkje at me skal vere samde i alt. Det handlar ikkje om det. Nei, at alt er vel betyr strengt teke ikkje noko meir enn at me forstår, gjer det ikkje? Eller at me iallfall prøver å skjøne. –Visst er me usamde, kan me seie, ja i den saka er du faktisk heilt koko! Men eg skjønar likevel korleis du tenkjer. Klart det! Og så veit eg òg at du er ærleg og kunnskapsrik og kjekk å prate med i mange andre saker. For eg har tillit til deg, du lyttar og spør – og jamen vil eg at me skal kunne leve godt i lag sjølv om me akkurat no ikkje finn heilt ut av det… Slikt.
..........Det er sommar og snart ferietid. Trongen for at alt skal vere vel er liksom ekstra stor, merkar eg. Så slær det meg at borna er ekstremt gode på dette. Dei gler seg over å ha fri no. Over å kunne gjere som dei vil heile dagen. Jamvel dei som har sommarjobb gler seg over å gjere noko anna enn det vanlege – gjerne ilag med nokon dei elles sjeldan er saman med. Visst støyter dei òg borti mange situasjonar og relasjonar, og i blant kjelkar det seg skikkeleg til. Men når kvelden kjem og det er leggetid, er det som oftast i orden att. Og i alle fall når morgonsola kikkar ned gjennom dei raude, tynne United-gardinene slik at heile etasjesenga badar i lyseraudt; og einkvan oppdagar at det har tikka inn ei ukomplisert melding på mobilen frå ein god ven; Kom! Då er dagen i gang, og relasjonane startar opp att med eit positivt forteikn.
..........Nei, det er ikkje alltid verda snur seg til slik ein helst vil, og det er vel ikkje alle relasjonar eller situasjonar me kan vente å finne heilt ut av – sjølv om me så gjerne vil. Men før eg kjøper meg ein raud ball og eit bankebrett frå Brio, vil eg berre seie at det er supert å vere litt naiv. For eg trur at alt kan vere vel viss me berre prøver så godt me kan og viss me faktisk vil at det skal vere det. Og eg vil. God sommar!

Tingen er kvar dag å ha,
eit eventyr på gang som endar bra,
finne seg ei gåte stor,
å leita etter svaret langs eit spor,
og i det skal du sjå at eventyret gror.

Frå Svingensongen, Odd Nordstoga (Linus i svingen, 2004)

Reisa i fornybarland

–Tror ikke vi kan ha for mange av dem, nei. Reiseleiaren har ei blanding av spøk og alvor i røysta. Han er førstemann tilbake i minibussen der eg er sjåfør. Me har akkurat hatt ein stogg på Moskog fordi journalisten ville ha fleire bilete av brusande fossefall. Fem minuttar fotosesjon vert fort til femten når me først stoggar. Reiseleiaren er ein smule uroleg for avtalane som ventar lenger framme i løypa. Med tolv bedriftsbesøk på tre dagar er programmet heller stramt. I det skyvedøra på bilen slær att, tenkjer eg at parallellane til tv-serien Gutta på tur er fleire. Me er fem karar på tur gjennom Sogn og Fjordane sin mangfaldige og vakre natur. Rett nok i bil, ja vel, og rett nok på jakt etter bedrifter som vil satse på fornybar energi, men; stemninga er særs lystig og me er fullt klare over at me har ulike roller å fylle undervegs. Tre av oss er forskarar på jakt etter gode case og nyttige informantar til eit framtidig studieopplegg ved Høgskulen i Sogn og Fjordane. Ein samfunnsengasjert bankmann leitar etter næringspotensiale, marknadsutsikter og regionale utviklingsvinstar i kjølvatnet av investeringar i fornybar energiteknologi. Journalisten jaktar på dei gode historiene. Alt skal me fange i eit fylke som har ambisjonar om å ta føringa i det fornybare energikappløpet.
..........Me ligg ikkje så verst an når me svingar inn på gardstunet ved Erikstad i Jølster. To gardbrukarar står klare til å vise oss rundt på dei to småkraftverka i Daleelva. Dei bedyrar at dei ikkje har venta lenge, og set umiddelbart i gang med si historie. Investeringskostnader, risikovilje, energiuttak og lønsemd. Etter kvart går nokre av tala i ball for meg, men eg lærer at grunneigarane deler utbytet etter elva sine fallmeter på sin eigedom. –Artig at dem som nå tjener mest penger er dem med forfedre som måtte nøye seg med å ta landområder i de bratteste skråningene, konkluderer journalisten. Godt poeng.
..........Fram til no har rundturen i fylket, med arbeidstittelen Reisa i fornybarland, ført oss innom fire verksemder med visjonar om ei fornybar energiframtid. I NorSun sine moderne fabrikklokale i Årdal kommune studerte me første dagen produksjonen av einkrystall silisiumskiver (wafers). Desse vert vidare utvikla til solcellepanel. Vidare fekk me omvising i Statkraft sitt moderne vasskraftanlegg i fjellet ved Myklemyr i Luster kommune og informasjon om Sogndal kommune sine planar for nytt trafoanlegg i enden av den mykje omtala 420 kV-lina frå Ørskog til Fardal. Første stogg på dag to informerte næringssjefen i Høyanger kommune om bedrifta Nordic Power Systems sitt innovative prosjekt for å utvikle eit system for energiproduksjon basert på flytande drivstoff kombinert med høgtemperatur brenselceller.
..........Innimellom møta siste døgeret har me ete sein middag på Kafé Marifjøra i Luster og sove på Kviknes Hotell i Balestrand. Etter inspeksjonen av småkraftverka set me kursen mot Stryn Fjernvarme AS og Fjordane Biovarme i Stryn og Fjordvarmeprosjektet på Nordfjordeid. Tidsskjemaet tillet ein velfortent kaffi- og bollestogg ved Byrkjelo på vegen. Bioenergianlegget i Stryn leverer varmt vatn, oppvarma av flis, gjennom røyrleidningar på om lag 2200 meter. Fjordvarmeanlegget på Eid inneber ein sjøvassleidning som hentar opp fjordvatn på 50 meter djupn. Vatnet, på mellom 8-12 grader, vert nytta til oppvarming og kjøling i større bygg ved at varmevekslarar overfører sjøtemperaturen til bygningar på land, får me vite.
.........–En ting er teknologien, men jeg er imponert over den lokale entusiasmen vi møter her. Det er blitt kveld, dag to nærmar seg slutten og me er endeleg på veg ut mot kysten og Vågsøy kommune. Journalisten summerer opp besøka våre så langt. –Her bygger altså fylkeskommunen to nye, moderne videregående skoler i Nordfjord og flere andre nybygg kommer til – og alle satser på ny fornybar energi til oppvarming og kjøling! Dei andre i bussen er samde. Den lokale fellesskapen omkring prosjekta er ein interessant observasjon. Ja, eg anar ei stoltheit når bankmannen stadfestar at mange i Sogn og Fjordane har ein eigarskap til nye prosjekt som kan føre med seg både ny næringsverksemd og ein meir miljøvenleg energiproduksjon.
..........–Eit bilete av den solnedgangen er vel den sikre screensaveren på pc-en min! Eg tek meg i å nemne ordet klisjé, for opplevinga er nesten for perfekt. Vel framme ved Kråkenes fyr i Vågsøy kommune rekk me akkurat solnedgangen lengst vest i havet denne Jonsokaftan. Bileta me tek liknar mistenkjeleg på hybelplakatar frå 80-talet, og to hjortar i horisonten gjer ikkje saka betre. Eller verre. –Alt dette er nøye planlagt, det sier seg selv, kjem det med begeistring frå reiseleiaren. To blide vertinner syner oss romma våre og eit lite kjøkenbibliotek. Det er seint. Eg sovnar før eg rekk lese ferdig føreordet.
..........Måløy Vekst innleiar dag tre med tidleg frukost på Kråkenes fyr før ferda går opp til Kvalheim Kraft sin vindmøllepark på Mehuken. Bankmannen og journalisten er dei heldige som får med seg klatreetappen opp i toppen av vindmølle fem i finveret. Vindparken vart etablert i 2001, og i 2008 vart det gjeve konsesjon til ei utviding til tretten vindmøller. Mehuken II skal vere i full drift frå 2010. Det er eit høgdepunkt på rundreisa å studere dei mektige monumenta på nært hald.
..........Etter at Måløy vidaregåande skule har teke oss med på prøvetur med interaktiv ferje mellom svaiande frålandsvindmøller, og tapas er innteken på øya Silda etter lynrask båttur, er siste stoggen verksemdene Easy Form AS og Stadt Towing Tank. Sistnemnde er ein 182 meter lang hydrodynamisk testtank til over 30 millionar kroner. Der kan alle typar farty testast ut. Det siste no er supplyskip og frålandsvindmøller. Easy Form er eit nyetablert selskap som har utvikla ein fresproduksjon av former til plast- og komposittindustrien. Ambisjonen er å medverke i produksjonen av vindturbinar.
..........Journalisten ruslar inn på flyplassen på Anda for retur til Oslo og takkar reisefylgjet for lærerike dagar. Brått kjem eg på at einkvan ein gong har sagt at Chamonix vart skapt den åttande dagen – til glede for skikøyrarar, klatrarar, tindebestigarar, terrengsyklistar, paraglidarar, motbakkeløparar og basehopparar. Etter 85 mil på farten gjennom den fantastiske landskapen dei siste tre dagane, har eg nok ein gong fått stadfesta at det same gjeld Sogn og Fjordane. Her veit me i tillegg å nytte den flotte naturen og dei fornybare ressursane til å produsere rein energi. –Når studentane på fornybar energistudiet skal reise gjennom fornybarland treng du vel ein lokalkjend sjåfør, gjer du ikkje?